Kalp Pili Ne Zaman, Nasıl Uygulanır?

Prof. Dr. Ali Serdar Fak
MÜTFV Academic Hospital & Tıp Merkezi
Kardiyoloji Bölümü

http://www.academichospital.com.tr

Kalp pilleri bugün milyonlarca hastada güvenle kullanılmaktadır. Bu cihazlar yaşam kurtarabilen cihazlardır ve genellikle kolay bir girişimle vücuda takılabilmektedir.

Kalp pili neden takılır?

A. Kalp hızının vücudun gereksinimlerini karşılamakta yetersiz kalacak şekilde yavaşladığı veya kalbin duraklamalar gösterdiği durumların veya
B. Kalp yetersizliği olan bazı hastaların tedavisi için takılır.

A. Kalp hızında yavaşlama / duraklama: Kalbimiz dakikada belirli sayıda kasılır ve gevşer. Hareket etmek, koşmak, hatta duygusal iniş çıkışların yaşanması gibi durumlarda vücudumuzun gereksindiği kan miktarı artar. Bu ve benzeri durumlarda esas olarak kalbimiz, dakikadaki kasılma (atım) sayısını artırarak bu gereksinimi karşılar.
Kalp kasında kasılmayı başlatabilmek için elektriksel uyarana gereksinim vardır. Bu elektrik uyarısı kalbin sağ kulakçığında bulunan özelleşmiş dokular yoluyla oluşturulur ve yine özelleşmiş bazı dokular yoluyla tüm kalbe yayılır. Sağ kulakçık duvarındaki özelleşmiş bu doku grubuna “sinüs düğümü” (doğal uyarı merkezi) ismi verilmektedir. Sinüs düğümü karmaşık bazı refleks mekanizmalarla dakikada oluşturduğu elektriksel uyarı sayısını vücudumuzun gereksinimlerine göre azaltıp çoğaltabilir. Kalbin karıncıklarının kasılabilmesi ve gereken kan dolaşımını sağlayabilmesi için sinüs düğümünde oluşan bu elektriksel uyarıların özel ileti yolları ile karıncık dokularına ulaşması gereklidir. Bu iletim esas olarak kulakçıklar ile karıncıklar arasında yer alan ve “atriyoventriküler düğüm” (kulakçıklar ile karıncıklar arasındaki kavşak) ismi verilen özel doku yoluyla gerçekleşmektedir. Bu düğüm kulakçıklar ile karıncıkların kasılmaları arasındaki işbirliğini (uyumu) ayarlama ve elektrik uyarısını karıncıklara iletme görevini görür. Elektrik uyarısı ilk olarak kulakçıklara yayıldığında kulakçıklar kasılarak kendilerine gelen kanı karıncıklara gönderir; hemen ardından uyarı karıncıklara yayılır ve karıncıklar da kasılarak kanı akciğerlerimize ve vücudumuzun diğer organlarına pompalarlar.

Kalp neden yavaşlar veya durur?
Kalbin elektrik sistemini ve hızını etkileyen çok çeşitli hastalık vardır. Bunların bir kısmına herhangi bir tedavi gerekmez. Bir kısmı ilaçlarla tedavi edilebilir. Bir kısmı da kalıcı kalp pili ile tedavi gerektirir.
Kalbin kalıcı pil tedavisi gerektiren en sık hastalıklar bradikardiye neden olan sinüs düğümünün ya da atriyoventriküler düğümün işlev bozukluklarıdır.

Sinüs düğümü işlev bozukluğu: Bu durumda sinüs düğümü vücudumuzun artan gereksinimlerini karşılayabilecek oranda (sayıda) elektrik uyaran oluşturamaz ve kalp atım sayısı gerektiği halde artamaz. Zaman zaman da kalp atımlarında nedensiz hızlanmalar ortaya çıkabilir. Esas olarak kalp atım sayısının düşük kaldığı durumlarda halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı, göz kararması, bayılma, ve bazen de çarpma yakınmaları gelişebilir.

Atriyoventriküler düğüm hastalığı: Bu hastalıkta sinüs düğümünde uygun miktarlarda uyaran oluşmasına karşın bu uyarılar kısmen ya da tamamen atriyoventriküler düğümün hastalığı nedeniyle buradan aşağıya; karıncıklara iletilmezler (blok) (asistoli).
Bu durumda karıncıkların kasılmasını atriyoventriküler düğüm etrafından ya da karıncıklardaki bazı dokulardan refleks yolla gelişen elektriksel uyaranlar sağlar. Ancak bu dokuların uyarı oluşturma hızı düşük olduğundan kalp hızımız vücudumuzun artan gereksinimlerini genellikle karşılayamaz. Yine halsizlik, çabuk yorulma, nefes darlığı, göz kararması ve bayılma gibi yakınmalar gelişebilir.
Bu iki hastalık hali sıklıkla yaşlanmayla ilgili olabileceği gibi, bazen de doğumsal veya koroner kalp hastalığı gibi kazanılmış kalp hastalıklarına bağlı olabilir.
Ayrıca, bazı kalp ilaçları kalbin elektrik sistemini etkileyerek kalp hızında yavaşlamalara ya da duraklamalara neden olabilir. Bu ilaçların başka nedenlerle kullanılması mutlaka gerekli ise bu yan etkiyi ortadan kaldırmak ve güvenlikli bir şekilde tedaviye devam edebilmek için kalıcı kalp pili takılması gündeme gelebilir.

B. Kalp yetersizliği :Bazı kalp yetersizliği hastalarında kalbin daha iyi kasılmasını sağlamak için kalıcı kalp pili tedavisinden yararlanılır. Kalp büyümesi ve kalbin kasılma bozukluğu olduğu durumlarda sağ karıncık ile sol karıncık arasındaki kasılma uyumu bozulur. Ayrıca sol karıncığı oluşturan kaslar arasında da kasılma uyumu bozulabilir. Bu uyumsuzluk kalbin pompalama gücünü daha da azaltır. Bu durumda sağ ve sol karıncığı elektriksel olarak uygun bir zamanlamayla uyarmak ve kasılmayı uyumlu hale getirmek gerekebilir. Bu amaçla kalp yetmezliğinin tedavisi için geliştirilmiş özel piller kullanılır. Bu tür piller, ritim bozukluğu için kullanılan pillerden farklıdır ve sağ kalbi uyaran elektroda ek olarak sol karıncığı uyaran bir başka elektrod bulunur ve 3 adet elektrodu vardır. Bu pillerin vücuda takılmaları biraz daha uzun süreli bir operasyon gerektirir.
Kalp pili tedavisi her kalp yetmezliği hastası için söz konusu olmamaktadır. Hastalar bu tedavi için ancak EKG ve ekokardiyografideki bazı özelliklere seçilirler.

Kalıcı kalp pili nasıl bir cihazdır? 
Kalıcı kalp pili temel olarak iki parçadan oluşur.
1. Kalp pili jeneratörü: Küçük bir metal kutucuktur. Genellikle sağ veya sol köprücük kemiğinin hemen aşağısına, cilt altına yerleştirilir. İçinde cihaza enerji sağlayan pil (batarya) ve cihazın çalışmasını yöneten elektronik devreleri bulunur.

2. ElektrodBir ucuyla jeneratöre bağlıdır; diğer ucu toplardamar içinden devam ederek kalp dokusuyla temas edecek şekilde kalp içine yerleştirilen esnek ve ince bir teldir. Elektrod esas olarak iletken bir tel görevi görür. İki işlevi vardır; bir yandan kalbin elektriksel etkinliğiyle ilgili bilgileri jeneratör kutusu içindeki elektronik devrelere aktarır; diğer yandan jeneratörden çıkan elektriği kalp dokusuna ileterek kalbin uyarılmasını sağlar. Hastaya ve tedavi amacına göre bir, iki veya daha fazla sayıda elektrod gerekli olabilir. Bir elektrod kullanıldığında çoğunlukla sağ karıncık içine, iki tane kullanıldığında ise çoğunlukla elektrodlardan biri sağ kulakçık diğeri ise sağ karıncık içine yerleştirilir.

Kalp pili nasıl takılır?
Kalp pili jeneratörü köprücük kemiğinin aşağısında, iletken teller ise toplar damar yoluyla kalp içindedir. Kalp pilleri dışarıdan vücut görünümünde önemli bir değişikliğe yol açmazlar.
Kalıcı kalp pili takılması günümüzde basit ve önemli son açma olasılığı oldukça düşük bir işlemdir. Kalıcı kalp pili bölgesel anestezi altında takılır. Pil kutucuğunun yerleştirilmesi için sağ veya sol köprücük kemiğinin hemen aşağısında cilt kesilerek cilt altında cep açılır. Daha sonra köprücük kemiği altından geç damara ince bir iğne yardımıyla girilir ve kalp içine yerleştiril elektrod (ya da elektrodlar) bu damardan ilerletilerek kalbin odacığına ya da odacıkları içine yerleştirilir. Bu işlemler sırasında röntgen ışınlarıyla görüntüleme sağlanır. Daha sonra elektriksel ölçümler yapılır ve elektrodun kalp içindeki konumu uygun bulunursa elektrodun (veya elektrodların) diğer ucu (uçları) pil kutucuğuna bağlanır, pil kutucuğu köprücük kemiği altına açılmış olan cebe yerleştirilir ve cilt dikilerek kapatılır. Genellikle bir sonraki gün hasta hastaneden taburcu edilir.

Kalp pili nasıl çalışır?
Kalp pili sürekli olarak kalp ritmini izler, kalbin elektrik etkinliği kalp içinde bulunan elektrod (ya da elektrodlarla) algılanır ve kalp pili kutucuğuna iletilir. Bu elektrik sinyaller kutucuk içindeki elektronik devreler tarafından değerlendirilir. Kalbin elektriksel etkinliği (vuru sayısı) istenen / gereken hızın altındaysa jeneratör devreye girerek uygun zamanda ve uygun hızda kalbe elektrik uyaran(lar) gönderir. Bu algılama ve gerektiğinde elektrik uyarısı gönderme işlevi toplam olarak bir saniyeden çok daha kısa bir zaman içinde tamamlanır.
Kalp pilinin devreye girmesini gerektiren en düşük hız her hastanın bünyesine göre doktor tarafından belirlenir ve cihaz buna göre programlanır. Bunun dışında ruhsal ve fiziksel duruma göre kalbin atım hızının azalıp çoğalması gerekebilir. Bugünkü cihazlar bu amaç için oldukça gelişmiş elektriksel tanı ve tedavi yeteneklerine sahiptir. Vücudun hareketlerini ve gereksinimlerini özel mekanizmalarla algılayıp gerektiğinde kalbin hızını arttırırlar. Diğer yandan sakin durumda ya da uyku halindeyken kalbin yavaşlayıp dinlenmesini sağlarlar.

Kalp pili nasıl programlanır?
Kalıcı kalp pillerinin çalışma özellikleri pil takıldıktan son istenildiğinde değiştirilip ayarlanabilir. Bu ayarlamada amaç pilin hastanın gereksinimlerini karşılayacak en uygun ve güvenli şekilde çalışmasını sağlamaktır. Programlama televizyon uzaktan cihazına benzer bir aletle çok kısa bir süre içinde doktor tarafından yapılabilir.

Kalp pili takılmasının olası riskleri var mıdır?
Hemen her tıbbi ya da cerrahi girişim az ya da çok risk içerir. Kalıcı kalp pili takılmasının önemli bir risk yaratması olasılığı oldukça düşüktür. Pilin takılması sırasında olabilecek ciddi bir sorun toplar damara iğne ile girilirken % 3 gibi bir olasılıkla o taraftaki akciğer zarının zedelenmesidir. Bu durumun gerekirse uygun tedavisi vardır, ancak hastanede kalma süresini biraz uzatabilir. Bunun dışında yara yerinde geçici kanama ve infeksiyon seyrek görülen ancak yaşamsal olmayan sorunlardır.

Kalp pillerinin ömrü ne kadardır?
Kalp pillerinin içindeki enerji ortalama 7-10 yıl yeterlidir. Bu süre sizin kalbin gereksinimine göre artıp azalabilir. Yapılacak düzenli kontrollerde pilin (enerjinin) ömrü değerlendirilir. Bu durum yaşamsal herhangi bir tehlike olmadan çok önceden saptanır ve gerekli hallerde jeneratör (pil kutusu) yenisiyle değiştirilir.

 

Bu Yazıyı Paylaş

Yorum Yaz