Bademcik, Geniz Eti ve Kulak Tüp Ameliyatları

Prof. Dr. Erkan Karataş
Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı
Ağız Yüz Çene Cerrahisi Uzmanı
www.erkankaratas.com.tr/

Bademcik (Tonsil) ve geniz eti (Adenoid) olarak isimlendirilen dokular lenfoid hücrelerden oluşmuştur. Lenfosit yapımında rolü vardır. Yeni doğanda anneden geçen immünglobulinler nedeniyle küçüktürler. 4-5 yaşlarda daha sık olmak üzere enfeksiyonlara bağlı olarak büyürler. İleri yaşlarda küçülme eğilimi gösterirler. Geniz etinin büyük olması burundan solunuma engel oluşturur. Ayrıca kulak ve sinüslerin boşalımını bozarak değişik boyutta problemlere yol açarlar. Bu çocuklarda işitme kayıpları, horlama, ağızdan soluma, gece öksürükleri, burun akıntıları gözlenmektedir. Kronik geniz eti iltihapları veya büyümeleri ortodontik bozukluklar, yüz gelişiminde bozukluklar ve konuşma bozukluğuna yol açabilmektedir.

Bademcik ve geniz eti büyümeleri üst solunum yolunu daraltacak boyuta ulaştığında horlama ve apne dediğimiz uykuda nefessiz kalma gibi ciddi sorunlar başlatır. Bu durumlarda bir KBB uzmanı ile görüşülmesinde yarar vardır.

Romatizmal ateş olarak bilinen hastalık A grubu beta hemolitik streptokoklara karşı oluşturulan antikorların yol açtığı bir komplikasyondur. Kalp kapakçıklarında bozukluklara yol açabilmektedir.

BADEMCİKLER VE GENİZ ETİ HANGİ DURUMLARDA ALINMALIDIR?

Bademcik ve geniz eti ameliyatları KBB kliniklerinde sık uygulanmaktadır. İlaç tedavisinden fayda görülmediğinde cerrahi olarak bunların çıkartılmasına baş vurulmaktadır. Bu ameliyata karar vermek için kullanılan iki kriter vardır.

Kesin ve göreceli olarak ameliyatın gerekliliği belirlenir.

Kesin ameliyatı gerektiren durumlar:

  • – Üst solunum yolunun bademcik ve geniz eti büyüklüğüne bağlı olarak tıkanması
  • – Bademcik etrafında abse (Peritonsiller abse)
  • – Kötü huylu tümör şüphesi
  • – Çene yapısını bozan geniz eti ve bademcik büyümeleri.

Göreceli kriterlerin en başında sık tekrar eden bademcik enfeksiyonları gelmektedir. Bademcik ameliyatlarının %40′ı bu nedenle yapılmaktadır.

– Son bir yılda 7 defa veya son iki yılda yıl başına 5 ‘şer defa veya son üç yılda yıl başına 3 ‘er defa yada daha sık ateşli bademcik iltihaplanması geçirilmesi

– Difteri (Kuş palazı) mikrobu taşıyıcıları

– Kalp kapak bozukluğu olan kişiler.

– Bademcik ve geniz eti iltihaplanmasına bağlı olarak sık orta kulak iltihabı geçirilmesi.

Bu gibi durumlarda kronik bademcik iltihaplanması olarak adlandırılır. Çözümünde cerrahi tedavisi önerilir, planlanır.

BU AMELİYATLAR HANGİ YAŞTA YAPILIR?

Bademcik hastalıkları çocuk yaş grubu sorunu olarak bilinmekle birlikte erişkin işinde aynı kurallar geçerlidir. Ameliyata engel oluşturacak herhangi bir ciddi sağlık problemi olmayan erişkinlerde de bademcik ameliyat uygulanmaktadır. Alt yaş sınırı zorunlu haller dışında 4-5 yaş olarak belirlenmiştir. Üst yaş sınırını belirlemek mümkün değildir. Genel olarak ileri yaşlarda bu hastalığın görülme oranı düşüktür ve çoğu zaman basit çözümler tercih edilmektedir

BADEMCİK AMELİYATI RİSKLİ MİDİR?

Bademcik ameliyatları riski oldukça düşük orandadır. İstatistiklerde 14.000 ameliyattan birinde anesteziye veya cerrahiye bağlı ciddi komplikasyon bildirilmektedir. Ameliyat sonrası ciddi kanama oranı 5/1000 gibi düşük orandadır. Bademcik ameliyatından sonra vücudun savunma sistemi ile ilgili bir çok bilimsel çalışma yapılmış ancak net bir sonuç elde edilmemiştir. Bademcikleri alınmış insanlarda lenfositlerin bazı tiplerinin sayısında azalma gösterilmiştir. Ancak bunun klinik olarak sorun doğurduğuna rastlanılmamıştır. Bademcik ameliyatından sonra daha kolay farenjit olunduğu yolunda bir inanış vardır. Bademciği alınmış yada alınmamış insanlarda farenjit görülme oranı aynı sıklıktadır. Bademciklerin alınması farenjit olma oranını artırmamaktadır.

Bademcik operasyonu:

Geniz eti operasyonu

ORTA KULAK İLTİHABI

  • Kulak Ağrısı
  • · Çocuğum kızarmış, ter içinde ve sürekli ağlıyor
  • · Tüm gün boyu huzursuzluk içindeydi ve şimdi de sürekli bir kulağıyla oynayıp duruyor,
  • · Bir kulağının devamlı ses yaptığını söylüyor.

Bu davranışlar size çocuğunuzun orta kulak iltihabını ifade etme yolları olabilir. Orta kulak enfeksiyonları ciddi sorunlara yol açabilmelerine karşın tedaviye iyi cevap verirler.

Orta Kulak Enfeksiyonu Nedir?

Orta kulak enfeksiyonları kulak zarının arkasında meydana gelir. Bu enfeksiyonlar genellikle virüsler veya bakteriler tarafından oluşturulur. Yakın zamanda geçirilmiş bir soğuk algınlığı veya alerjik bir problemle ilgili olabilir. Hastaların çoğunda her iki kulak ta etkilenmiştir. Çocuklarda orta kulak anatomik gelişimini tam olarak tamamlamamış olduğundan enfeksiyon daha sıktır.

· Beş yaşının altındaki çocuklar,

· Erkekler,

· Biberonla beslenen bebekler,

  1. · Yuvaya giden çocuklarda daha sık görülür.

Daha az sıklıkta olmakla birlikte Orta kulak enfeksiyonları ergenlik çağı ve erişkinlerde de görülür. Orta kulak enfeksiyonları ağrılıdır ve bunun sonucunda uykusuzluğa yol açarlar.

Kulak zarının esnekliğini azaltarak işitme kaybına yol açarlar. Bu ise çocuğunuzun konuşmaya başlamasında gecikmeye yol açar.

Sağlığı ve Duymayı Düzenleyici Tedavi

İlaçla Tedavi

Orta kulak enfeksiyonu saptandığında çocuğunuzun yaşı ve enfeksiyonun ciddiyetine göre bir tedavi düzenlenmesi gerekir. Tedavi planında antibiyotikler ve başka ilaçlar bulunabilir.

Cerrahi Tedavi

Eğer ilaçla tedaviye rağmen çocuğunuzda sık orta kulak enfeksiyonları görülüyorsa doktorunuz çocuğunuzun rahatsızlığının durdurulması ve işitme kaybının düzeltilmesi için cerrahi tedavi önerebilir. Orta kulak problemlerini düzeltmek için kullanılan girişim kısa ve etkilidir. Çocuğunuza aynı gün içinde cerrahi girişim uygulanıp o gece evine dönmesi sağlanır.

Orta Kulak

Orta kulak, kulak zarının arkasında bulunan bir boşluktur. İçindeki basınç sürekli değişerek zarın dışa bakan tarafıyla eşitlenir. Zarın her iki tarafındaki basınç eşitlendiğinde zar tam esnek hale gelir ve işitme normal şartlarda gerçekleşir. Ancak orta kulağın içindeki basınç düşerse sorunlar oluşur. Bu durum genellikle orta kulağı boğaza bağlayan östaki olarak adlandırdığımız dar kanalda meydana gelmiş bir sorunla ilişkilidir. Orta kulağı boğaza bağlayan östaki kanalının iki fonksiyonu vardır. Bu kanal hem orta kulak basıncının kontrol eder hem de orta kulağın drenajını sağlar. Yutkunduğunuzda bu kanal açılır böylece basıncın eşitlenmesi sağlanır. Oysa küçük çocuklarda bu kanal hem kısadır hem de düzdür, ancak yedi yaşına gelmiş bir çocukta bu kanal fonksiyonlarını tam sağlayacak bir anatomiye kavuşur.

Normal İşitme

Normal duyma için orta kulak ve kulak zarı önemlidir. Birlikte bu yapılar sesleri iç kulağa iletirler. Dışarıdan gelen ses dalgası elastik bir kulak zarına çarptığında zarı titreştirir, orta kulaktaki kemikçikler bu titreşime katılırlar. Böylece bu titreşimler iç kulağa kadar ulaşarak burada elektriksel mesajlara dönüşür ve sinir yollarıyla beyine kadar ulaşırlar.

Orta kulak enfeksiyonlar genellikle bir bakteri veya bir virüs tarafından oluşturulur. Çocuklarda kısa olan östaki kanalı yoluyla bu ajanlar kolaylıkla boğazdan orta kulağa taşınırlar. Orta kulağa bir kez ulaşan mikroplar burada yerleşir ve ürer bu ise hem orta kulakta hem de burası ile yakın ilişkide olan östaki kanalını etkileyerek tüpün içinde uzanan mukozanın şişmesine yol açar. Bloke olan tüp nedeniyle basınç düşer ve kulak zarı içe doğru çekilir. Esnekliğini kaybeden zarın ses iletimi düşer.Diğer taraftan içeride bulunan yerleşmiş mikropların ürettikleri sıvı orta kulakta birikerek zarı dışa doğru iter.

Kronik sıvı birikimi işitmeyi engeller

Eğer kulak zarı yırtılmaz ve östaki kanalı tıkalı kalırsa buradaki sıvı kronikleşir. Eğer bu sıvı uzaklaştırılamazsa kulak zarının esnekliği azalır ve işitme etkilenir.

Tanının Konulması

· Kulak ağrısı, kulak tıkanması, akıntısı veya işitme kaybı gibi şikayetler görüldüğünde derhal bir Kulak Burun Boğaz ve Baş Boyun Cerrahisi uzmanına gitmeniz önerilir.

  1. · Böyle bir durumda zamanın çok değerli olduğunu unutmayın.

Eğer çocuğunuzun kulağında bir sorun olduğu düşünülüyorsa her iki kulak zarı da muayene edilmeli gerekli testler yapılmalıdır. Tedavi ile ilgili yaklaşım muayene ve testlerin sonuçları ve çocuğunuzun sağlık geçmişine göre planlanır.

Muayene

Çocuğunuzun bademcikleri büyümüşse östaki kanalının boğaza açılan ağzının hemen etrafına yerleşen geniz eti de muayene edilir. Tekrarlayan enfeksiyonlarla geniz eti büyür ve östaki kanalının ağzı tıkanır. Bazı durumlarda ise havadan gelen mikropların burada tutulması ve östaki kanalı aracılığıyla bunların orta kulağa iletilmesi mümkündür. Geniz etinin kulak iltihaplarında çok önemli yeri vardır. KBB ve Baş Boyun Cerrahisi uzmanınız bir orta kulak probleminden şüphelendiğinde otoskop, alın aynası, mikroskop gibi yöntemlerle muayeneye başvurur. Muayene için sadece 10-15 saniye yeterlidir ve ağrıya neden olmaz.

İlk önce ilaçla tedavi denenir

Çoğu çocuk ilk iki yaşında en az bir defa orta kulak enfeksiyonu geçirir. Tedaviyi belirleyen faktörler şunlardır;enfeksiyonun sıklığı ve enfeksiyonların aktif olduğu süre. Doktor ilaçları belirler ve iyileşme sürecini takip eder. Pek çok çocukta ilaçla tedavi ve risk faktörlerinin ortadan kaldırılması tedavi için yeterlidir. 2 veya 3 haftada orta kulakta biriken sıvı kaybolur. Eğer biriken sıvı kronikleşirse aylara varan bir takip gerekebilir.

Risk faktörleri

  • · Yuva veya kreş
  • · Alerjiye eğilim
  • · Sigara dumanı ile temas

Eğer cerrahiye gerek varsa;

Bazı durumlarda ilaçla tedavi orta kulak problemlerini kontrol altına almakta yeterli olmayabilir. Eğer çocuğunuzda işitme kaybı mevcutsa veya meydana gelmiş olan sıvı aylarca tedaviye rağmen hala yerinde ise cerrahi yöntemlere başvurmak gereklidir. Tüpler çocuğunuzun kulağında sonsuza kadar kalmayacaklardır. Çoğu tüp 6-12 ay kadar yerinde kalabilir. Tüplerin kalış süresi çocuğunuzun büyüme süresi ile ilgilidir. Bir büyüme atağını takiben tüpler kendiliğinden düşeceklerdir. Tüplerin yerlerinde bıraktıkları delik ise hemen kapanacaktır. Eğer tüpler düştükten sonra kulak problemleri yenilerse yeni bir setin uygulanması gerekebilir.

Bu Yazıyı Paylaş

Yorum Yaz